Kostrzyńskie Pompeje – Muzeum Twierdzy Kostrzyn

Nad prawym brzegu Odry, w sąsiedztwie przekraczających ją mostów, rozciąga się jedyna w swoim rodzaju dzielnica Kostrzyna nad Odrą - Stare Miasto. Przed wzrokiem podróżnych ukrywa ją zabudowa powstała w czasach najnowszych wzdłuż drogi prowadzącej na graniczne mosty, względnie wysokie ceglane skarpy umocnień Twierdzy, którą niegdyś był Kostrzyn. Przez stulecia to tutaj właśnie leżało serce Kostrzyna - w ostatnich dniach marca 1945 r. obrócone w popiół.

 

Historia kostrzyńskiej Starówki jest pasjonująca. Stare Miasto ze swoim zamkiem, ratuszem, kościołem parafialnym i rynkiem miało niepowtarzalny urok. Wojna spowodowała, że miasto zamarło na bez mała 50 lat. Jeszcze nie tak dawno miejsce po dawnej Starówce mogło budzić jedynie tęsknotę za tym, co przestało istnieć. Dziś spod hałd ziemi wyłoniły się ruiny starych kamienic, bruki uliczek i chodniki, a część obiektów twierdzy została odrestaurowana. Spacer przez ten nietypowy park, pośród resztek zabudowy, której poznaczone śladami pocisków i odłamków mury wystają już nie więcej niż 1,5 m nad grunt, to przeżycie szczególne. W niektórych miejscach wciąż jeszcze można się zorientować, czym były budowle, z których ostały się najwyżej piwnice, niekiedy tylko resztki obwodowych murów i zasypane pokrytym mchem gruzem doły - tak przynajmniej w przypadku byłych zamku i kościoła farnego.

 

 

By jednak zobaczyć to, czego już nie ma, zajść wypada do bastionu Filip, w którego kazamatach opowiada się dzieje Kostrzyna. Jest to jeden z trzech zachowanych bastionów twierdzy Kostrzyn i jedyny udostępniony zwiedzającym. Od roku 2014 w Bastionie Filip prezentowana jest stała ekspozycja muzealna. Prezentuje ona wybrane aspekty dziejów miasta i garnizonu od początku istnienia twierdzy oraz zmagań wojennych toczących się w okolicy na przestrzeni wieków. Szczegółowo zostały zaprezentowane walki o miasto w lutym i marcu 1945, oraz dzieje samego bastionu. Syntetycznie i klarownie został ukazany proces stopniowej rozbudowy i modernizacji twierdzy. Dużo miejsca poświęcono kataklizmowi wojny siedmioletniej i zniszczeniu miasta w przeddzień bitwy pod Sarbinowem 25 sierpnia 1758 roku. Osobny dział został również poświęcony dziejom kostrzyńskiego zamku, ukazanego jako rodowego gniazda Hohenzollernów. Ekspozycja jest interaktywna, do dyspozycji odwiedzających zostały oddane oryginalne eksponaty i znaleziska, a także urządzenia audiowizualne (filmy, słuchowiska), makiety, modele, repliki broni itp.